|
Sözleşmenin
Maddeleri
1. Bu anlaşma,
a. Milletler arası posta anlaşmalarında b. Ev eşyası nakillerinde
c. Cenaze nakillerinde uygulanmaz.
2.
Malların taşınması sürecinde deniz, demir, nehir, kanal
veya havayolundan biri kullanıldığında bu anlaşma geçerlidir.
Ancak diğer taşıtlarla yapılan taşımalarda oluşan kayıp,
hasar veya gecikmeler karayolu taşımacısının ihtimalinden
kaynaklanmadığı ispatlanır ise, kara taşımacısının sorumluluğu
bu anlaşmaya göre değil, diğer taşıt türünün kanuni taşıma
şartları göz önünde bulundurularak gönderen ile taşıtı işleten
arasında çözümlenir.
3.
Taşıyıcı,
istihdam ettiği şahısların ve taşımanın yapılması için hizmetlerinden
faydalandığı diğer kimselerin görevlerini yapması sırasında
hareket ve ihmallerinden kendisine aitmiş gibi sorumludur.
4.
Taşıma anlaşması 3 nüshalı bir sevk mektubunun
tanzimi ile teyid edilir. 1. suret göndericiye verilir.
2. Suret mallarla beraber gider, 3. Suret ise taşıyıcı tarafından
muhafaza edilir.
5.
Sevk
Mektubu aşağıdaki bilgileri içermelidir.
a. Sevk mektubunun tarihi ve tanzim yeri, b. Göndericinin
adı ve adresi c. Taşıyıcının adı ve adresi d. Malların teslim
yeri ve tarihi e. Malları teslim alacak şahsın isim ve adresi
f. Malların mahiyetinin tarifi, ambalaj şekli ve tehlikeli
mallar bahis konusu olduğunda anlaşılabilir tarifi. g. Kaç
parçadan ibaret olduğu, h. Malların brüt ağırlığı veya başka
bir birimde ifade edilmiş miktarı ı. Taşıma ücretleri (nakliye
bedeli, ek masraflar, gümrük resimleri ve mukavelenin aktinden
teslimine kadar yapılan diğer masraflar) j. Gümrük ve diğer
formalite için gerekli talimat, k. Taşımanın işbu anlaşma
hükümlerine tabi olduğuna dair not. Yukarıdaki hususların
dışında taraflar faydalı gördükleri hususları da sevk mektubuna
yazdırabilirler.
6.
Gönderici
yukarıdaki hususlardan birini bildirmediği veya eksik bildirmesi
sonucu maruz kalınacak hasar ve zarar ve yaptığı masraflardan
sorumludur.
7.
Malları teslim aldığı sırada taşıyıcı şunları kontrol edecektir.
a. Parça sayısı ve sevk mektubuna uygunluğu b. Malların
ambalajlarının görünüşteki durumu Taşıyıcı yukarıda belirtilen
ölçümleri yapmadan mahrum ise, sevk mektubuna itiraz kayıtlarını
yazacak ve nedenlerinide belirtecektir. Aynı şekilde malların
ambalajdaki görünümünde bir eksiklik varsa yine belirtecektir.
Ancak gönderici sevk mektubunda bu itiraz kayıtlarına bağlı
kalacağını açıkça kabul etmedi ise bu itiraz bağlayıcı olmayacaktır.
8.
Gönderici, malların gayri safi ağırlığını veya bunların
başka türlü ifade edilmiş miktarını kontrol etmesini taşıyıcıdan
isteme hakkına sahiptir. Ayrıca, parçaların muhteviyatının
kontrol edilmesini de talep edebilir. Taşıyıcı kontrol masraflarını
talep etme hakkına haizdir. Kontrollerin neticesi sevk mektubuna
yazılır.
9.
Malların tesliminden önce tamamlanması gereken gümrük ve
diğer formalitelerin yerine getirilmesi için gönderici gerekli
belgeleri sevk mektubuna iliştirecek veya taşıyıcıya vererek
talep ettiği bilgileri taşıyıcıya temin edecektir. Taşıyıcı
bu belgelerle verilen malümatın doğruluğunu ve yeterliliğini
incelemek zorunda değildir. Gönderici bu eksiklik veya yetersizlikten
dolayı taşıyıcıya karşı sorumludur.
10.
Gönderici, nakliyatın durdurulmasını, teslimatın yapılacağı
yerin değiştirilmesini veya sevk mektubunda belirtilen alıcıdan
başkasına teslim etmesini taşıyıcıdan talep edebilir. Ancak
sevk mektubunun alıcı nüshası alıcıya teslim edilmiş ise
göndericinin bu tasarruf hakkı ortadan kalkar.
11.
Malların teslimatı öncesi sevk mektubunda belirlenen şartları
alıcı yerine getirmedi ise, taşıyıcı, göndericiden talimat
isteyecektir.
12.
Malların teslim yerine varışından sonra, şartların teslimatı
engellediği hallerde, taşıyıcı göndericiden talimat istemelidir.
a. Eğer alıcı malları kabul etmez ise gönderici sevk mektubunun
birinci nüshasını ibraz etmeden bu malları tasarruf etme
hakkına haizdir. b. Alıcı, malları kabul etmemiş bile olsa
taşıyıcıya göndericiden aksi talimat gelmediği sürece bunların
teslimini talep edebilir. c. Taşıyıcı, talimat talebi dolayısı
ile yaptığı masraflarla bu talimatı yerine getirmenin gerektiği
masrafları geri alma hakkına haizdir. Ancak masrafların
kendi kusur ve ihtimali yüzünden yapılmamış olması gerekir.
d. Mallar çabuk bozulan cinsinden ise veya depo masrafları
malların değerinin üzerinde ise taşıyıcı bu malları tasarruf
etme hakkına haiz şahıstan talimat beklemeden onları satabilir.
Ancak malları bu madde gereği satılmış ise satıştan elde
edilen para mallara ait masraflar çıktıktan sonra bunları
tasarruf etme hakkına sahip şahsın emrine verilir. Eğer
masraflar satıştan elde edilen paradan fazla ise taşyıcı
farkını tahsil etmek hakkına haizdir. Satışın gerçekleşmesi
malların bulunduğu yerin kanunlarına göre gerçekleştirilir.
13.
Taşıycı malları teslim aldığı andan teslim edinceye kadar,
bunların tamamen veya kısmen kaybından ve meydana gelebilecek
hasardan mesuldur. Ancak aşağıdaki durumlarda taşıyıcı sorumlu
tutulamaz.
a. Eğer kayıp, hasar veya gecikme taşıyıcının hatasından
değil de talep sahibinin verdiği talimattan malların özelliğinden
veya taşıyıcının önlemesine imkan olmayan durumlardan ileri
gelirse, b. Sevk mektubunda açıkça belirtildiği gibi açık
taşıtların kullanılması halinde, c. Malların gönderici,
alıcı veya bunlar adına hareket eden şahıslar tarafından
alınması, taşınması, yüklenmesi, istif edilmesi veya boşaltılması,
d. Malların kırılma, paslanma, çürüme, kuruma, akma, güve
ve haşeretten zarar görmeye müsait olmuş, e. Sandık veya
paketlerin üzerindeki marka veya numaraların yetersiz veya
hatalı oluşu. f. Canlı hayvan nakli.
14.
Kayıp, hasar ve gecikmenin yukarıdaki sebeplerden meydana
geldiğini ispat etmek taşıyıcıya düşer. Ancak yukarıdaki
nedenlerin olması taşıyıcıyı her zaman haklı çıkarmaz. Örneğin
eğer taşıma sözleşmesinde taşımanın rutubeti önleyen araçlarla
yapılacağı belirtilmiş ve taşınan malzeme bundan kaynaklanan
bir zarara uğramış ise taşıyıcı sorumlu tutulur.
15.
Mallar kararlaştırılan zaman süresi içinde teslim edilmemiş
ise veya kararlaştırılmış bir zaman süresi yok ise kararlaştırılan
zaman süresini müteakip 30 gün, kararlaştırılan zaman yok
ise taşıyıcının malları almasından sonra 60 gün içinde teslimat
gerçekleştirilmediği takdirde malların kaybolduğu kabul
edilecektir. Taşıyıcı malların kısmen veya tamamen kaybolmasından
dolayı tazminat ödemekle yükümlü olduğundan bu tazminat
malların taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamanki kıymetine
göre hesaplanır. Malların kıymeti ticaret borsasına fiyatına
göre tespit edilir. Eğer böyle bir tespit yok ise cari piyasa
fiyatlarına göre tespit yapılır. Bununla beraber ödenecek
tazminat brüt ağırlığın kilogram başına 8,33 S.D.R. (Special
Drowing Right) birimini aşmayacaktır.
16.
Eğer mallar taşıma mukavelesi gereği tahsil edilmesi icab
eden ödeme yapılmadan alıcıya teslim edilmiş ise taşıyıcı
göndericiye tazminat ödemekle yükümlüdür.
17.
Gönderici taşıyıcıya tehlikeli mallar taşıttığında kendisine
tehlikeli maddenin içeriğini ve gerekiyorsa alınacak tedbirleri
bildirmek zorundadır. Eğer taşıyıcıya tehlikeli madde taşıdığını
bildirmedi ise bu mallar taşıyıcı tarafından her hangi bir
zaman veya yerde boşaltılabilir. Bundan başka gönderici
bu çeşit malların taşınması esnasında oluşan bütün masraf,
zarar ve ziyandan sorumludur.
18.
Kaybolma, hasar veya kararlaştırılan zaman süresinin aşılması
halinde gönderici, teslim süresini aşan günler için ödenecek
özel faiz miktarını tayin eder ve bunu sevk mektubuna yazar.
Teslim süresi için özel bir faiz ödeneceği beyan edilmiş
ise tazminattan ayrı olarak, ispat edilen fazla zarar ve
ziyan için beyan edilen miktara kadar tazminat talep edilebilir.
19.
Alıcı, taşıyıcı ile beraber durumlarını kontrol etmeden,
veya zarar, ziyan ve hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim
anında, veya açıkça görülmediği hallerde teslimden 7 gün
için (Pazar ve Resmi tatiller hariç) durumu nakliyeciye
bildirmeden malları teslim alırsa, malları sevk mektubuna
uygun bir şekilde aldığına delil teşkil edecektir. Bildirim
yazılı olarak yapılacaktır. a. Mallar, alıcı ve taşıyıcı
tarafından kontrol edildikten sonra bu kontrolün neticesi
ile tezat teşkil eden deliller ancak açıkça görülmeyen zarar,
ziyan ve hasarlar için kabul edilebilir. Ancak bunun için
alıcının kontrolden sonra 7 gün içinde (Pazar ve Resmi tatiller
hariç) durumu yazılı olarak taşıycıya bildirmiş olması gerekir.
b. Mallar alıcının tasarrufuna geçtikten 21 gün içinde yazılı
olarak taşıycıya bir ihbar yapılmadığı takdirde teslimdeki
gecikmeler için tazminat ödenmez.
20.
Tek bir mukavele tarafından düzenlenen taşıma, farklı karayolu
taşıyıcıları tarafından yapıldığı takdirde, her biri tüm
taşımanın yapılmasından sorumludur. 21. Yapılan taşımalardan
kaynaklanan davaların bir yıl içinde açılması gerekir. Ancak
davaların açılması için; a. Teslimde kısmi kayıp, hasar
veya gecikme söz konusu ise teslim tarihinden itibaren,
b. Tam kayıplarda, kararlaştırılan zaman süresi bitiminden
30 gün sonra, kararlaştırılmış zaman süresi yoksa, malların
taşıyıcı tarafından teslim edildiği tarihten 60 gün sonra,
c. Bütün diğer durumlarda, taşıma anlaşmasının akdedildiği
tarihten üç ay sonra, dava açılabilir.
|
